Khi vừa có một linh cảm mơ hồ về ý tưởng mới, ta dễ muốn ghi lại ngay rồi phát triển nó tại chỗ. Nhưng thường thì cách đó không khả thi, cả về mặt thực tế lẫn cảm xúc. Ý tưởng có thể chưa đủ rõ để xử lý trực tiếp. Trang giấy trắng dễ làm ta chùn tay, trong khi các luận điểm vẫn còn mơ hồ.
Thay vì vậy, hãy nuôi ý tưởng táo bạo từ từ bằng cách viết dần các ghi chú thường xanh về từng khía cạnh nhỏ. Những ghi chú này có phạm vi hẹp hơn nhiều, chỉ cần mô tả một khái niệm nhỏ và rõ (ghi chú thường xanh nên đủ nhỏ và tập trung, ghi chú thường xanh nên xoay quanh khái niệm).
Ban đầu ý tưởng không cần liên quan đến bất kỳ dòng suy nghĩ nào sẵn có. Theo thời gian, ta dần kết nối nó với các khái niệm khác, cũ hoặc mới. Xem thêm: Dùng lặp lại ngắt quãng để nuôi dần những ý tưởng mơ hồ.
Có thể tạo dàn ý thử trong khi viết để gắn các mảnh ghép lại. Theo thời gian, chúng dồn lại thành một tổng thể mạch lạc hơn (Ghi chú nên làm bạn ngạc nhiên và Công việc tri thức nên tích lũy).
Ngược lại: Động não thường là thứ thay thế cho hệ thống tích lũy hiểu biết sâu sắc còn thiếu
Tài liệu tham khảo
Ahrens, S. (2017). How to Take Smart Notes: One Simple Technique to Boost Writing, Learning and Thinking – for Students, Academics and Nonfiction Book Writers.
Steven Johnson, tác giả cuốn sách sâu sắc về cách con người trong khoa học và đời thường nảy ra ý tưởng mới thực sự, gọi đó là “linh cảm chậm” (slow hunch). Là điều kiện tiên quyết để tận dụng trực giác này, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của những không gian thử nghiệm nơi ý tưởng được tự do hòa trộn (Johnson 2011). Một phòng thí nghiệm với đồng nghiệp cởi mở là một không gian như vậy, giống các quán cà phê Paris xưa nơi trí thức và nghệ sĩ tự do bàn luận. Tôi xem hộp phiếu cũng là một không gian như thế, nơi các ý tưởng tự do hòa trộn rồi sinh ra ý tưởng mới. (Steven Johnson, who wrote an insightful book about how people in science and in general come up with genuine new ideas, calls it the “slow hunch.” As a precondition to make use of this intuition, he emphasises the importance of experimental spaces where ideas can freely mingle (Johnson 2011). A laboratory with open-minded colleagues can be such a space, much as intellectuals and artists freely discussed ideas in the cafés of old Paris. I would add the slip-box as such a space in which ideas can mingle freely, so they can give birth to new ones.)
Mọi nỗ lực trí tuệ đều khởi đầu từ một định kiến có sẵn, rồi định kiến đó được biến đổi qua các nghiên cứu tiếp theo và trở thành điểm xuất phát cho các nỗ lực sau. Đây chính là điều Hans-Georg Gadamer gọi là vòng tròn thông diễn (hermeneutic circle) (Gadamer 2004). (Every intellectual endeavour starts from an already existing preconception, which then can be transformed during further inquires and can serve as a starting point for following endeavours. Basically, that is what Hans-Georg Gadamer called the hermeneutic circle (Gadamer 2004).)
Pirsig, R. M. (1991). Lila: An inquiry into morals. New York: Bantam Books.
- Vì ông không phán xét trước độ phù hợp của ý tưởng mới hay cố sắp xếp chúng mà cứ để chúng tuôn vào, các ý tưởng có lúc đến nhanh đến mức ông ghi không kịp. Chủ đề, cả một nền siêu hình học, lớn đến mức dòng chảy biến thành trận tuyết lở. Các phiếu liên tục mở rộng theo mọi hướng, càng nhìn ông càng thấy còn nhiều thứ phải nhìn. Giống hiệu ứng Venturi cứ kéo ý tưởng vào không ngừng. Ông thấy có cả triệu thứ phải đọc, cả triệu manh mối phải lần theo. Quá nhiều, quá nhiều, và không đủ thời gian trong một đời để gom tất cả lại. Chôn vùi. (Because he didn’t pre-judge the fittingness of new ideas or try to put them in order but just let them flow in, these ideas sometimes came in so fast he couldn’t write them down quickly enough. The subject matter, a whole metaphysics, was so enormous the flow had turned into an avalanche. The slips kept expanding in every direction so that the more he saw the more he saw there was to see. It was like a Venturi effect which pulled ideas into it endlessly, on and on. He saw there were a million things to read, a million leads to follow… too much… too much… and not enough time in one life to get it all together. Snowed under.)