Cẩn trọng
Ta rất dễ để ý tưởng của người khác dẫn dắt suy nghĩ của mình.
Khi đọc, ta thường mặc nhiên để tác giả nghĩ thay mình. Theo Schopenhauer:
Khi chúng ta đọc, người khác suy nghĩ thay chúng ta: ta chỉ lặp lại dòng suy nghĩ của họ. … Vì vậy, khi đọc, phần lớn chúng ta được miễn khỏi việc tự tư duy. … Ai đọc quá nhiều, gần như suốt ngày, rồi chỉ dùng thời gian nghỉ để giải trí vô thưởng vô phạt, sẽ dần mất khả năng tự suy nghĩ, giống như người luôn cưỡi ngựa rồi cuối cùng quên mất cách đi bộ. Nhiều học giả rơi vào đúng tình trạng này: họ đọc nhiều đến mức trở nên ngu ngốc. Đọc liên tục, cứ có lúc rảnh là đọc ngay, còn làm tinh thần tê liệt hơn cả lao động chân tay liên tục, vì khi lao động chân tay, ta vẫn có thể mơ mộng với những suy nghĩ của riêng mình. Cũng như một lò xo sẽ mất dần độ đàn hồi nếu bị một vật lạ đè mãi, tâm trí cũng vậy khi liên tục chịu sức ép từ suy nghĩ của người khác.
Chuyện này đã không tốt cho tư duy, và còn tệ hơn nếu ta muốn tìm ra những hiểu biết sâu sắc mới. Làm sao ta có thể nghĩ ra điều chưa ai từng nghĩ, nếu cứ dựa vào suy nghĩ của người khác?
Theo Kant:
Khai sáng là con người thoát khỏi tình trạng chưa trưởng thành do chính mình gây ra. Chưa trưởng thành là trạng thái không thể dùng hiểu biết của chính mình nếu không có người khác dẫn dắt. Tình trạng ấy là do chính mình gây ra khi nguyên nhân không nằm ở thiếu năng lực hiểu biết, mà ở thiếu quyết tâm và lòng can đảm để tự dùng hiểu biết của mình. Sapere aude! Hãy dám biết!
Một cách hóa giải quan trọng: Viết về thứ mình đọc
Tài liệu tham khảo
Kant, I. (1996). An answer to the question: What is enlightenment? In A. Wood (Ed.), & M. J. Gregor (Trans.), Practical philosophy (pp. 11–22). https://doi.org/10.1017/CBO9780511813306.005 (Original work published 1784)
Schopenhauer, A. (2015). On reading and books. In C. Janaway (Ed.), & A. Del Caro (Trans.), Parerga and Paralipomena: Short Philosophical Essays (Vol. 2). https://doi.org/10.1017/CBO9781139016889 (Original work published 1851)
Stop Relying on a Source and Have Faith in Your own Thoughts • Zettelkasten Method
- Tôi đã tin rằng văn bản chứa đựng thông tin, và nhiệm vụ của tôi là làm cho thông tin đó dễ tiếp cận.