Mọi người thường bắt đầu bài viết với một ý tưởng mơ hồ và một trang giấy trắng. Để nhích được vài bước, bạn cần lượng năng lượng khởi động và sức nghĩ rất lớn. Không có gì sẵn bên ngoài, nên phải nhồi nhét mọi thứ trong đầu cùng lúc.
Ngược lại, nếu đã có sẵn nhiều Ghi chú thường xanh xoay quanh chủ đề, công việc giống biên tập hơn là sáng tác. Chỉ cần xáo trộn các tiêu đề ghi chú để dựng dàn ý, viết bù những phần còn thiếu, rồi gọt giũa thành một câu chuyện liền mạch. Thực ra, vì bạn đã Tạo dàn ý suy đoán trong khi viết, bước đầu tiên có khi đã xong từ lâu. Việc viết từng ghi chú cũng không nặng nề: Ghi chú thường xanh cho phép tiến độ gia tăng trơn tru khi viết (viết gia tăng).
Thay vì đối mặt với nhiệm vụ kiểu “viết dàn ý cho chương đầu”, bạn có nhiệm vụ kiểu “tìm các ghi chú liên quan”. Mỗi bước đều khả thi. Đây là một Chiến lược thực thi).
Có hai cách tiếp cận: bản không định hướng, khi các dự án viết tự nảy sinh từ công việc hàng ngày; và bản có định hướng, khi cần viết về một chủ đề cụ thể.
Bản không định hướng:
- Viết ghi chú thường xanh liên tục trong lúc đọc và suy nghĩ. (Viết ghi chú thường xanh là đơn vị cơ bản của công việc tri thức)
- Mỗi khi thêm một ghi chú, gắn liên kết của nó vào một dàn ý, tạo dàn ý mới nếu cần (Tạo dàn ý suy đoán trong khi viết).
- Sớm muộn sẽ có một dàn ý làm bạn hứng thú muốn phát triển. (Hãy để ý tưởng và niềm tin nảy sinh một cách tự nhiên)
- Viết ghi chú mới để lấp các chỗ trống của dàn ý.
- Ghép các đoạn văn từ ghi chú lại thành bản thảo đầu tiên.
- Viết lại.
Bản có định hướng:
- Xem lại các ghi chú liên quan đến chủ đề, lan thêm một hai bước ra ngoài (Ghi chú nên làm bạn ngạc nhiên).
- Dựng dàn ý.
- Gắn các ghi chú sẵn có vào từng mục; viết ghi chú mới khi thiếu.
- Ghép các đoạn văn lại thành bản thảo đầu tiên.
- Viết lại.
Một lợi ích khác của cách làm này: Ghi chú thường xanh làm giảm áp lực cảm xúc khi chỉnh sửa bản thảo.
Tài liệu tham khảo (References)
Ahrens, S. (2017). How to Take Smart Notes: One Simple Technique to Boost Writing, Learning and Thinking – for Students, Academics and Nonfiction Book Writers.
Preparing Fragments Helps You to Ease Into Writing • Zettelkasten Method
Muốn biết nghiên cứu của bạn có đủ chống đỡ cho cấu trúc bài viết hay không, bước tiếp theo là gán các ghi chú từ Zettelkasten vào từng mục của dàn ý. Khi một mục nào đó bị bỏ trống vì thiếu ghi chú phù hợp, bạn quay lại nghiên cứu, tập trung vào phần còn thiếu. Khi đã đủ độ phủ để bắt đầu, bạn ghép nội dung các ghi chú lại theo dàn ý. Bản thảo đầu tiên hình thành như vậy. Đó là toàn bộ quy trình từ kế hoạch sang dàn ý rồi tới bản thảo. Sau đó bạn viết lại, sắp xếp tài liệu và làm cho văn bản mạch lạc. (To see with clarity if your research backs up your text’s structure sufficiently, the next step is to assign notes from your Zettelkasten to the items of your outline…)
Không có phép màu nào ở đây. Để dựng bản thảo đầu tiên, bạn đặt nội dung các ghi chú đã chọn vào đúng chỗ trong dàn ý, đắp da thịt vào bộ xương của bài viết. Đó là cách một Zettelkasten được nuôi dưỡng tốt giúp bạn hoàn thành bản thảo đầu tiên. (There’s no magic involved in writing texts with the help of a well-fed Zettelkasten…)