Các hoạt động trong một môi trường do tác giả tạo ra có thể có những mục tiêu bề mặt riêng. Nhưng động lực của chính tác giả sẽ thấm vào và định hình các mục tiêu đó. Khi mục tiêu của tác giả, người tham gia và hoạt động ăn khớp với nhau, tác giả có thể tạo ra những môi trường mạnh. Khi chúng lệch nhau, môi trường sẽ thiếu gắn kết.
Ví dụ, trong sách phi hư cấu, tác giả có thể dùng một số ví dụ để khơi gợi động lực cho chủ đề và làm người đọc hứng thú với các hàm ý của nó. Nếu tác giả viết vì thật sự nhiệt huyết với chủ đề và cảm thấy thôi thúc phải chia sẻ, nhiệt huyết đó sẽ làm các ví dụ sống động hơn. Ngược lại, một tác giả sách giáo khoa thờ ơ, viết vì nghĩa vụ, sẽ khó dùng cùng kiểu văn phong đó để truyền tải sự hứng khởi.
Haskell tự giới thiệu như một ngôn ngữ lập trình sẵn sàng cho sản xuất, đạt chuẩn doanh nghiệp, giống Python. Nó không thiếu tính năng rõ ràng nào cho lập trình “thế giới thực”. Nhưng những người phát triển ngôn ngữ này chủ yếu được thúc đẩy bởi các thuộc tính lý thuyết của nó, và mục đích đó hiện ra tinh tế ở mọi đường nối. Bất chấp những nỗ lực theo hướng ngược lại, Haskell chủ yếu là một môi trường khai phóng giúp các nhà nghiên cứu suy nghĩ hiệu quả hơn về một nhánh của lý thuyết ngôn ngữ lập trình. Nó không phải là một môi trường đặc biệt hiệu quả để số đông xây dựng phần mềm. Smalltalk cũng là một câu chuyện tương tự.
Spore tự tiếp thị như một trò chơi hành động phiêu lưu, nơi bạn có thể tạo ra các dạng sống của riêng mình rồi chinh phục thiên hà. Nhưng theo tôi biết, những người tạo ra nó chủ yếu bị cuốn hút bởi cơ chế mô phỏng và tạo sinh thủ tục. Những phần đó của trò chơi được phát triển kỹ và rất hấp dẫn. Ngược lại, lối chơi “chính” lại có cảm giác như một phần nghĩ thêm sau.
Michael Nielsen chỉ ra rằng chương trình Apollo trước hết là về việc đưa con người lên không gian (xem thêm Môi trường khai phóng mạnh mẽ thường xuất hiện như sản phẩm phụ của các dự án theo đuổi mục đích có ý nghĩa nội tại). Nó cũng là một môi trường do tác giả tạo ra: các nhà quản lý đã thiết kế quy trình và bầu không khí để hiện thực hóa khát vọng đó. Chắc chắn vẫn có bộ máy quan liêu. Nhưng liệu nó có bớt cản trở hơn nhờ mục tiêu đưa con người lên không gian không?
Tài liệu tham khảo (References)
Email with Michael Nielsen, 2019/08/23. Re: Transcending the Primer
Email with Michael Nielsen, 2019/09/02. Re: ❲FYI❳ Some notes on enabling environments / anti-educationalism
Maxis Emeryville. (2008). Spore.