Một cách để xử lý nghịch lý giữa sản phẩm công việc tuyến tính và môi trường làm việc phi tuyến tính là tạo các cấu trúc phi tuyến tính cho công việc đang diễn ra. Chúng hoạt động như một van xả cho những suy nghĩ ngoài lề, qua đó giúp tác giả tập trung tốt hơn vào dòng suy nghĩ “chính”.
Ví dụ, trên bảng trắng hoặc trong sổ tay, nếu bạn đang phát triển một danh sách gạch đầu dòng hoặc sơ đồ “chính” và một ý nghĩ không hoàn toàn phù hợp xuất hiện, bạn chỉ cần viết nó sang bên cạnh và có thể vẽ thêm một mũi tên.
Tương tự, trong một hệ thống Siêu văn bản Hệ thống viết ghi chú, những suy nghĩ ngoài lề luôn có thể được ghi lại trong một ghi chú khác và liên kết vào: Ghi chú thường xanh làm giảm áp lực cảm xúc khi chỉnh sửa bản thảo. Nhưng lợi ích này không nhất thiết nằm ở việc xây dựng một bản thể luận được kết nối tốt (như mô tả trong Ghi chú thường xanh nên liên kết dày đặc); nó thiên về việc giữ cho không gian làm việc gọn gàng và giữ được sự chú ý.
Các môi trường viết tuyến tính như trình xử lý văn bản buộc tác giả tạo ra những bong bóng phi tuyến tính bên trong tác phẩm tuyến tính, ví dụ bằng cách tạo phụ lục, các phần “ghi chú lạc” đầy màu sắc, hoặc dùng Google Comments. Những cách này đều có cảm giác gượng gạo và không tự nhiên: Sự chuyên quyền của sự cứng nhắc trong giao diện.
Theo Ted Nelson (nguồn, qua Mark Knight):
…các ý tưởng luôn cố gắng thoát ra. Dấu ngoặc đơn là gì nếu không phải là một ý tưởng đang cố thoát ra? Chú thích cuối trang là gì nếu không phải là một ý tưởng đã cố, đã nhảy khỏi vách đá?
H. Theo nghĩa nào việc xử lý tư duy ngoài lề trong môi trường làm việc phi tuyến tính hoạt động như một van xả?
Đ. Những suy nghĩ lạc có thể được ghi lại và liên hệ một cách hữu ích để chú ý sau mà không can thiệp vào trọng tâm chính của người ta.
H. Lý thuyết “van xả” của viết phi tuyến tính lật đổ câu chuyện thông thường quanh hệ thống ghi chú siêu văn bản như thế nào?
Đ. Có lẽ giá trị của viết phi tuyến tính không nằm ở giá trị tương lai của các liên kết nhúng, mà nằm ở việc ghi lại những suy nghĩ ngoài lề để giúp tác giả tập trung vào dòng suy nghĩ “chính” khi viết.
Tài liệu tham khảo
Quan sát ban đầu từ Nick Barr, 25-09-2020