Một cách để điều hướng nghịch lý vốn có trong việc ưu tiên sản phẩm công việc tuyến tính nhưng môi trường làm việc phi tuyến tính: bằng cách cung cấp các cấu trúc phi tuyến tính cho công việc đang tiến hành, bạn tạo ra một van xả cho tư duy ngoài lề — điều này lại có thể giải phóng tác giả để tập trung vào dòng suy nghĩ “chính” của họ.
Ví dụ, trên bảng trắng hoặc trong sổ tay, nếu bạn đang phát triển một danh sách gạch đầu dòng hoặc sơ đồ “chính” và điều gì đó xuất hiện trong đầu bạn không hoàn toàn phù hợp, bạn chỉ cần viết nó sang bên cạnh và có thể vẽ một mũi tên.
Tương tự, trong một hệ thống Siêu văn bản Hệ thống viết ghi chú, những suy nghĩ ngoài lề luôn có thể được ghi lại trong một ghi chú khác và liên kết vào: Ghi chú thường xanh làm giảm áp lực cảm xúc khi chỉnh sửa bản thảo. Nhưng lợi ích này không nhất thiết là về việc xây dựng một bản thể luận được kết nối tốt (như được mô tả trong Ghi chú thường xanh nên liên kết dày đặc); nó thiên về việc duy trì sự gọn gàng và sự chú ý.
Các môi trường viết tuyến tính như trình xử lý văn bản buộc tác giả tạo ra các bong bóng phi tuyến tính bên trong tác phẩm tuyến tính của họ, ví dụ bằng cách tạo phụ lục hoặc các phần “ghi chú lạc” màu sắc hoặc sử dụng Google Comments. Những cách tiếp cận này đều cảm thấy gượng gạo và không tự nhiên: Sự chuyên quyền của sự cứng nhắc trong giao diện
Theo Ted Nelson (nguồn, qua Mark Knight):
…các ý tưởng luôn cố gắng thoát ra. Dấu ngoặc đơn là gì nếu không phải là một ý tưởng đang cố thoát ra? Chú thích cuối trang là gì nếu không phải là một ý tưởng đã cố — đã nhảy khỏi vách đá?
H. Theo nghĩa nào việc xử lý tư duy ngoài lề trong môi trường làm việc phi tuyến tính hoạt động như một van xả?
Đ. Những suy nghĩ lạc có thể được ghi lại và liên hệ một cách hữu ích để chú ý sau mà không can thiệp vào trọng tâm chính của người ta.
H. Lý thuyết “van xả” của viết phi tuyến tính lật đổ câu chuyện thông thường xung quanh hệ thống ghi chú siêu văn bản như thế nào?
Đ. Có lẽ giá trị của viết phi tuyến tính không nằm ở giá trị tương lai của các liên kết nhúng, mà là việc ghi lại những suy nghĩ ngoài lề có thể giúp tác giả tập trung vào dòng suy nghĩ “chính” của họ khi viết.
Tài liệu tham khảo
Quan sát ban đầu từ Nick Barr, 25-09-2020